Việc lựa chọn đề tài luận án Tiến sĩ Tài chính Ngân hàng không chỉ quyết định hướng đi của nghiên cứu mà còn ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng và khả năng công bố khoa học. Để tránh phải thay đổi đề tài hoặc gặp khó khăn trong quá trình thực hiện, nghiên cứu sinh cần có một quy trình lựa chọn bài bản. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn 7 bước lựa chọn đề tài luận án Tiến sĩ Tài chính Ngân hàng giúp bạn xác định đúng hướng nghiên cứu ngay từ đầu.
Vì sao cần có quy trình lựa chọn đề tài luận án Tiến sĩ Tài chính Ngân hàng?
Không ít nghiên cứu sinh dành nhiều tháng để xây dựng đề cương nhưng vẫn phải điều chỉnh hoặc thay đổi đề tài vì chưa xác định rõ vấn đề nghiên cứu, chưa tìm được khoảng trống nghiên cứu hoặc không thể thu thập dữ liệu phù hợp.
Việc xây dựng một quy trình lựa chọn đề tài bài bản sẽ giúp nghiên cứu sinh:
- Xác định đúng hướng nghiên cứu.
- Tránh lựa chọn đề tài quá rộng hoặc quá hẹp.
- Xây dựng được mô hình nghiên cứu có cơ sở khoa học.
- Tiết kiệm thời gian chỉnh sửa đề cương.
- Nâng cao khả năng công bố bài báo khoa học.
- Nâng cao khả năng công bố bài báo khoa học.
- Gia tăng tính mới và giá trị thực tiễn của luận án.
Đây cũng là bước nền tảng giúp toàn bộ quá trình thực hiện luận án diễn ra thuận lợi và hiệu quả hơn.
Quy trình lựa chọn đề tài luận án Tiến sĩ Tài chính Ngân hàng
Bước 1. Xác định lĩnh vực nghiên cứu quan tâm
Đây là bước đầu tiên nhưng cũng là bước quan trọng nhất. Nghiên cứu sinh nên lựa chọn lĩnh vực phù hợp với chuyên môn, kinh nghiệm làm việc hoặc định hướng nghề nghiệp của mình.
Một số lĩnh vực đang được quan tâm trong ngành Tài chính Ngân hàng gồm:
- Ngân hàng số.
- Fintech.
- Quản trị rủi ro ngân hàng.
- Tài chính doanh nghiệp.
- Chính sách tiền tệ.
- Tài chính xanh.
- ESG trong lĩnh vực tài chính.
- Hành vi tài chính.
- Đầu tư và thị trường chứng khoán.
Việc lựa chọn lĩnh vực phù hợp sẽ giúp nghiên cứu sinh duy trì động lực trong suốt quá trình nghiên cứu, đồng thời dễ dàng tiếp cận dữ liệu và đối tượng khảo sát.
Bước 2. Tổng quan các nghiên cứu liên quan
Sau khi xác định được lĩnh vực nghiên cứu, nghiên cứu sinh cần tiến hành tổng quan tài liệu để hiểu bức tranh nghiên cứu hiện tại.Nguồn tài liệu có thể bao gồm:
- Bài báo khoa học quốc tế.
- Bài báo trong nước.
- Luận án Tiến sĩ.
- Luận văn Thạc sĩ.
- Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước.
- Báo cáo của World Bank, IMF, OECD, ADB…
- Các cơ sở dữ liệu Scopus, Web of Science hoặc Google Scholar.
Trong quá trình tổng quan, cần hệ thống hóa các nội dung sau:
- Những vấn đề đã được nghiên cứu.
- Các lý thuyết nền thường được sử dụng.
- Các mô hình nghiên cứu phổ biến
- Kết quả nghiên cứu đã thống nhất.
- Những kết quả còn trái ngược
- Hạn chế mà các tác giả đã chỉ ra.
- Định hướng nghiên cứu trong tương lai.
Đây chính là cơ sở để xác định tính mới của đề tài.
Bước 3. Xác định vấn đề và khoảng trống nghiên cứu
Sau khi tổng hợp tài liệu, nghiên cứu sinh cần trả lời một câu hỏi quan trọng:
Điều gì vẫn chưa được giải quyết?
Khoảng trống nghiên cứu có thể đến từ nhiều khía cạnh như:
- Chưa có nghiên cứu tại Việt Nam.
- Kết quả nghiên cứu chưa thống nhất.
- Thiếu cơ sở lý thuyết giải thích.
- Chưa xem xét biến trung gian hoặc biến điều tiết.
- Chưa áp dụng phương pháp nghiên cứu phù hợp.
- Chưa cập nhật bối cảnh mới như AI, Fintech, ESG hoặc chuyển đổi số.
Khoảng trống nghiên cứu càng rõ ràng thì mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu và đóng góp của luận án càng thuyết phục.
Bước 4. Kiểm tra cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu dự kiến
Trước khi đặt tên đề tài, nghiên cứu sinh cần xây dựng khung nghiên cứu sơ bộ. Ở bước này, cần xác định:
- Lý thuyết nền sẽ sử dụng.
- Các khái niệm nghiên cứu.
- Biến độc lập.
- Biến phụ thuộc.
- Biến trung gian (nếu có).
- Biến điều tiết (nếu có).
- Đối tượng nghiên cứu.
- Phạm vi nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu dự kiến.
Việc chuẩn bị trước mô hình nghiên cứu sẽ giúp đánh giá tính khả thi của đề tài và tránh tình trạng phải thay đổi định hướng khi đã triển khai.
Bước 5. Đánh giá khả năng thu thập dữ liệu
Nhiều đề tài có ý tưởng rất tốt nhưng không thể thực hiện vì thiếu dữ liệu.Do đó, trước khi hoàn thiện tên đề tài, nghiên cứu sinh cần đánh giá:
- Dữ liệu lấy từ đâu?
- Có thể tiếp cận đối tượng khảo sát không?
- Quy mô mẫu có đáp ứng yêu cầu nghiên cứu không?
- Dữ liệu có đầy đủ theo giai đoạn nghiên cứu không?
- Chi phí và thời gian thu thập dữ liệu có phù hợp không?
Nếu sử dụng dữ liệu sơ cấp, nên khảo sát trước khả năng tiếp cận khách hàng, cán bộ ngân hàng hoặc doanh nghiệp.
Nếu sử dụng dữ liệu thứ cấp, cần kiểm tra mức độ đầy đủ và độ tin cậy của nguồn dữ liệu.
Đây là bước giúp hạn chế tối đa rủi ro phải thay đổi đề tài trong quá trình nghiên cứu.
Bước 6. Trao đổi với giảng viên hướng dẫn
Sau khi đã xây dựng ý tưởng nghiên cứu, nghiên cứu sinh nên trao đổi với giảng viên hướng dẫn để nhận được góp ý chuyên môn.
Giảng viên có thể hỗ trợ:
- Điều chỉnh phạm vi nghiên cứu.
- Đánh giá mức độ mới của đề tài.
- Gợi ý cơ sở lý thuyết phù hợp.
- Đề xuất phương pháp nghiên cứu.
- Định hướng mô hình nghiên cứu.
- Chia sẻ kinh nghiệm công bố khoa học.
Việc trao đổi sớm sẽ giúp nghiên cứu sinh tránh những sai sót ngay từ giai đoạn xây dựng đề cương.
Bước 7. Hoàn thiện tên đề tài luận án
Sau khi hoàn thành các bước trên, nghiên cứu sinh mới nên chính thức đặt tên đề tài. Một tên đề tài tốt cần đáp ứng các yêu cầu:
- Ngắn gọn, rõ ràng.
- Thể hiện đúng vấn đề nghiên cứu.
- Phản ánh đối tượng hoặc phạm vi nghiên cứu.
- Không đưa quá nhiều biến nghiên cứu vào tiêu đề.
- Phù hợp với quy định của cơ sở đào tạo.
Tên đề tài không cần quá dài hay sử dụng nhiều thuật ngữ phức tạp. Điều quan trọng là phản ánh đúng bản chất của vấn đề nghiên cứu và tạo tiền đề thuận lợi cho việc phát triển đề cương.
Lựa chọn đề tài luận án Tiến sĩ Tài chính Ngân hàng là một quá trình khoa học, không nên thực hiện theo cảm tính hoặc chỉ dựa trên xu hướng nghiên cứu. Việc tuân thủ quy trình gồm xác định lĩnh vực nghiên cứu, tổng quan tài liệu, tìm khoảng trống nghiên cứu, xây dựng cơ sở lý thuyết, đánh giá dữ liệu, trao đổi với giảng viên và hoàn thiện tên đề tài sẽ giúp nghiên cứu sinh xây dựng nền tảng vững chắc cho toàn bộ luận án.Đầu tư thời gian cho giai đoạn lựa chọn đề tài chính là cách tiết kiệm thời gian và công sức trong suốt hành trình nghiên cứu sau này
Dịch Vụ Tri Thức Pro đồng hành cùng nghiên cứu sinh trong quá trình định hướng nghiên cứu với các nội dung:
- Tư vấn lựa chọn và phát triển ý tưởng đề tài.
- Hỗ trợ xác định vấn đề và khoảng trống nghiên cứu.
- Gợi ý lý thuyết nền và mô hình nghiên cứu phù hợp.
- Định hướng phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu
- Hỗ trợ hoàn thiện đề cương theo góp ý của giảng viên.
- Đồng hành trong suốt quá trình thực hiện luận án.
